İdarenin Sözleşmeyi Feshi nedir?

Kamu ihale sözleşmelerinde fesih, tarafların serbestçe kararlaştırdığı bir konu değildir; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, idarenin hangi hallerde sözleşmeyi feshedebileceğini sınırlı biçimde düzenler. Uygulamada başlıca fesih sebepleri, yüklenicinin taahhüdünü sözleşme ve eklerine uygun şekilde yerine getirmemesi, iş programına uymayarak gecikmede ısrar etmesi ve sözleşmenin yapılması sırasında yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun sonradan tespit edilmesidir. İlk iki halde idare, kural olarak doğrudan feshe gitmez; önce yükleniciye yükümlülüğünü yerine getirmesi için süre veren yazılı bir ihtar (protesto) çeker. Bu ihtarın süresi ve şekli mevzuatta, sözleşme tasarısında ve tip sözleşmelerde belirlenir. Yasak fiil ve davranış halinde ise ihtara gerek olmaksızın fesih yoluna gidilebilir.

Feshin sonuçları yüklenici açısından ağırdır ve sadece işin durmasıyla sınırlı kalmaz. Kural olarak kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir; yüklenicinin hakedişlerinden idarenin alacakları mahsup edilir; işin kalan kısmının başka bir yükleniciye daha yüksek bedelle yaptırılması halinde doğan fark zarar olarak talep edilebilir. Ayrıca fesih sebebine bağlı olarak yüklenici hakkında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilebilir; bu karar Resmî Gazete'de yayımlanır ve süresi boyunca firmanın tüm kamu ihalelerine girişini engeller. Bu nedenle fesih ihtarı alan yüklenicinin, ihtarda belirtilen sürenin hukuki niteliğini, gecikmenin idareden veya mücbir sebepten kaynaklanıp kaynaklanmadığını ve süre uzatımı talebinde bulunma imkânını değerlendirmesi kritik önemdedir. İdarenin fesih işlemine karşı yüklenicinin başvuru yolu, ihale sürecindeki şikâyet mekanizması değil, sözleşmenin tarafı olarak açacağı yargı yoludur.