Ön Mali Kontrol Nedir? İhale Sürecinde Ne Anlama Gelir

Kanun ve buna dayanan "İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar", merkezi yönetim kapsamındaki idarelerde belirli parasal sınırı aşan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarını ön mali kontrole tabi tutar. Sınırlar merkezi yönetim bütçe kanunuyla her yıl belirlenir; idareler kendi yönergeleriyle daha düşük sınırlar da koyabilir. Mahalli idareler ve öteki kamu kurumlarında da benzer düzenlemeler uygulanır.

Kontrolü idarenin mali hizmetler birimi (strateji geliştirme başkanlığı ya da eşdeğeri) yapar. Harcama yetkilisi ihale işlem dosyasını bütün bilgi ve belgeleriyle bu birime gönderir; birim taahhüt evrakı ve sözleşme tasarısını en geç on iş günü içinde inceler ve görüş yazısını dosyayla birlikte harcama birimine iade eder. Görüş olumlu ise sözleşme aşamasına geçilir; uygun görüş verilmeyen işlemlerde kararı harcama yetkilisi verir, bu işlemler kayıt altına alınır ve üst yöneticiye bildirilir.

4734 sayılı Kanun m.42’ye göre sözleşmeye davet, ön mali kontrol yapılması gereken hâllerde kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde yapılır. Yani kesinleşen ihale kararının tebliğinden sonra davet yazısı gelmiyorsa sebep çoğunlukla bu kontroldür; on iş gününe kadar bekleme normaldir. Davet gelince kesin teminat, belgeler ve damga vergileri için süre kısadır; bekleme dönemini bu hazırlıklar için kullanmak gerekir.

Ön mali kontrol teklifi ya da ihale kararını değiştirmez; yalnız işlemin mali mevzuata uygunluğunu sınar. Kontrol sonucunda işlemin düzeltilmesi gerekirse süreç uzayabilir; bu durumda idare isteklinin teklif geçerlilik süresini uzatmasını isteyebilir.