Kesin Teminat Ne Zaman İade Edilir?

Birinci koşul, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun biçimde yerine getirilmiş olmasıdır. Bu, muayene ve kabul işlemlerinin tamamlanarak kabulün yapılmasıyla ortaya konur. Kabul tutanağı düzenlenmeden teminatın çözülmesi talep edilemez.

İkinci koşul, yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun bulunmamasıdır. Gecikme cezası, kesinti veya fazla ödeme gibi kalemler varsa bunlar teminattan mahsup edilebilir. Üçüncü koşul ise sosyal güvenlik prim ve idari para cezası borcu ile vergi borcu bulunmadığının ilgili kurumlardan alınacak yazılarla belgelenmesidir. Bu yazılar temin edilmeden idare teminatı çözmez; belgelerin alınması pratikte birkaç haftalık bir süre gerektirebilir.

Yapım işlerinde teminat tek seferde değil, iki parça halinde iade edilir. Geçici kabulden ve gerekli koşulların sağlanmasından sonra teminatın bir bölümü çözülür; kalan bölüm kesin kabul yapılana kadar idarede tutulmaya devam eder. Bu yapının amacı, geçici kabul ile kesin kabul arasındaki teminat süresi boyunca ortaya çıkabilecek kusurlara karşı idareyi güvence altında tutmaktır.

Geçici kabul ile kesin kabul arasındaki süre sözleşmede belirlenir ve iş türüne göre değişir. Bu dönemde yüklenici, kabul tutanağında belirtilen eksiklikleri gidermek ve ortaya çıkan kusurları onarmakla yükümlüdür. Yükümlülük yerine getirilmezse idare, elinde tutmakta olduğu teminat bölümünden karşılama yoluna gidebilir. Mal ve hizmet alımlarında ise kabul tek aşamalı olduğundan iade de tek seferde yapılabilir; ancak garanti süresi öngörülmüşse teminatın bir kısmı garanti süresince tutulabilir.

İadenin gecikmesinin en sık nedeni, sosyal güvenlik ilişiksizlik yazısının zamanında alınamamasıdır. İşe ilişkin bildirimlerin, alt yüklenici kayıtlarının ve prim ödemelerinin süreç boyunca düzenli tutulmaması, iş bittiğinde bu yazının çıkmasını uzatır. Alt yüklenici çalıştırılan işlerde, alt yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi de asıl yükleniciyi doğrudan etkiler.

İkinci sık neden, kabul tutanağındaki eksiklik listesinin kapatılmamış olmasıdır. Tutanakta yazılı bir eksiklik giderilmediği sürece idare teminatı çözmez. Üçüncü neden ise talebin yazılı olarak yapılmaması ve dosyanın takipsiz kalmasıdır. Kabul tamamlandıktan sonra iade talebini gerekli belgelerle birlikte yazılı olarak idareye sunmak ve evrak kaydını almak, süreci ölçülebilir hale getirir. Teminat mektubunun aslının iadesini de tutanakla teslim alın; mektup fiilen bankaya dönmedikçe kredi limitiniz serbest kalmaz.

Sözleşmenin yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle feshedilmesi halinde kesin teminat gelir kaydedilir. Bu durum ayrıca ihalelere katılmaktan yasaklama sonucunu da doğurabilir. Dolayısıyla teminatın kaybı çoğu zaman tek başına kalmayan, firmanın gelecekteki ihale kapasitesini de etkileyen bir sonuçtur.

İşin süresinde bitirilmemesi halinde önce gecikme cezası uygulanır; ceza belirli bir düzeyi aşar veya idare süre vermesine rağmen iş tamamlanmazsa fesih gündeme gelir. Bu nedenle gecikme riski belirdiğinde süre uzatımı taleplerini gerekçeleriyle ve zamanında yazılı olarak idareye iletmek, teminatı korumanın en etkili yoludur.